Giá Trị Nội Tại Và Giá Trị Thời Gian Của Quyền Chọn

Mục lục

Toggle

Phí quyền chọn gồm những thành phần nào?

Phí quyền chọn (premium) luôn được cấu thành từ hai phần: giá trị nội tại (intrinsic value) và giá trị thời gian (time value). Công thức tổng quát như sau:

Phí quyền chọn = Giá trị nội tại + Giá trị thời gian

Trong đó, giá trị nội tại phản ánh phần lợi ích thực tế nếu thực hiện quyền ngay tại thời điểm hiện tại, còn giá trị thời gian phản ánh kỳ vọng của thị trường về khả năng giá hàng hóa cơ sở còn biến động theo hướng có lợi trước khi hợp đồng đáo hạn. Hai thành phần này luôn tồn tại song song trong mọi hợp đồng quyền chọn còn hiệu lực, dù tỷ trọng của từng phần thay đổi tùy theo trạng thái moneyness (ITM/ATM/OTM) và thời gian còn lại đến đáo hạn.

Hiểu rõ cách phân tách hai thành phần này giúp nhà đầu tư đánh giá đúng bản chất của mức phí đang trả hoặc nhận, thay vì chỉ nhìn vào một con số tổng duy nhất.

Xem thêm: Quyền chọn hàng hóa là gì? Tổng quan cho nhà đầu tư mới

Giá trị nội tại của quyền chọn là gì?

Giá trị nội tại là phần lợi ích thực tế mà người nắm giữ quyền chọn có được nếu thực hiện quyền ngay tại thời điểm hiện tại, so với giá hàng hóa cơ sở trên thị trường. Đặc điểm quan trọng: giá trị nội tại luôn lớn hơn hoặc bằng 0, không bao giờ là số âm, nếu việc thực hiện quyền không mang lại lợi ích, giá trị nội tại đơn giản được tính bằng 0, chứ không trừ ngược lại thành số âm.

Công thức tính giá trị nội tại quyền chọn mua (Call)

Giá trị nội tại (Call) = Giá thị trường hàng hóa cơ sở − Giá thực hiện (nếu kết quả dương; nếu âm hoặc bằng 0 thì giá trị nội tại = 0)

Ví dụ, nếu giá thị trường đậu tương là 1.350 USD/giạ và giá thực hiện của quyền chọn mua là 1.300 USD/giạ, giá trị nội tại là 1.350 − 1.300 = 50 USD/giạ.

Công thức tính giá trị nội tại quyền chọn bán (Put)

Giá trị nội tại (Put) = Giá thực hiện − Giá thị trường hàng hóa cơ sở (nếu kết quả dương; nếu âm hoặc bằng 0 thì giá trị nội tại = 0)

Ví dụ, nếu giá thực hiện của quyền chọn bán là 1.300 USD/giạ và giá thị trường đậu tương giảm còn 1.250 USD/giạ, giá trị nội tại là 1.300 − 1.250 = 50 USD/giạ.

Có thể thấy, công thức của Call và Put ngược chiều nhau, điều này nhất quán với nguyên tắc xác định trạng thái ITM đã đề cập ở bài viết trước.

Xem chi tiết: ITM là gì? Trạng thái có lời trong quyền chọn hàng hóa

Giá trị thời gian của quyền chọn là gì?

Giá trị thời gian là phần chênh lệch giữa phí quyền chọn và giá trị nội tại, phản ánh kỳ vọng của thị trường về khả năng giá hàng hóa cơ sở còn biến động theo hướng có lợi trước khi hợp đồng đáo hạn. Công thức xác định:

Giá trị thời gian = Phí quyền chọn − Giá trị nội tại

Nói cách khác, sau khi đã biết phí quyền chọn hiện tại trên thị trường và tính được giá trị nội tại theo công thức ở trên, phần còn lại chính là giá trị thời gian. Khác với giá trị nội tại, giá trị thời gian có thể lớn hơn 0 ngay cả khi giá trị nội tại bằng 0 (tức hợp đồng đang ở trạng thái OTM), vì thị trường vẫn đặt cược vào khả năng giá có thể đảo chiều có lợi trước ngày đáo hạn.

Giá trị thời gian đạt mức cao nhất khi hợp đồng ở gần trạng thái ATM, vì đây là điểm có mức độ bất định cao nhất về hướng đi tiếp theo của giá.

Xem chi tiết: ATM là gì? Trạng thái hòa vốn trong quyền chọn hàng hóa

Những yếu tố ảnh hưởng đến giá trị thời gian

Độ lớn của giá trị thời gian không cố định mà phụ thuộc vào ba yếu tố chính sau đây.

Thời gian còn lại đến ngày đáo hạn

Thời gian đến đáo hạn càng dài, giá trị thời gian càng có xu hướng cao hơn, vì thị trường còn nhiều “cơ hội” để giá hàng hóa cơ sở biến động theo hướng có lợi cho người nắm giữ quyền chọn. Ngược lại, hợp đồng càng gần đáo hạn, giá trị thời gian càng thu hẹp.

Mức độ biến động dự kiến của giá hàng hóa cơ sở

Hàng hóa có mức biến động giá dự kiến (volatility) càng lớn, do ảnh hưởng của thời tiết, địa chính trị, biến động cung cầu toàn cầu, thì giá trị thời gian của quyền chọn trên hàng hóa đó càng cao, vì khả năng giá di chuyển mạnh theo hướng có lợi cũng lớn hơn.

Khoảng cách giữa giá thị trường và giá thực hiện

Giá trị thời gian đạt đỉnh khi hợp đồng ở gần trạng thái ATM (giá thị trường xấp xỉ giá thực hiện), và giảm dần khi hợp đồng tiến sâu vào vùng ITM hoặc OTM. Điều này lý giải vì sao hai hợp đồng có cùng ngày đáo hạn nhưng khác giá thực hiện có thể có mức giá trị thời gian rất khác nhau, dù cùng dựa trên một loại hàng hóa cơ sở.

Bảng so sánh giá trị nội tại và giá trị thời gian

Bảng dưới đây tổng hợp các điểm khác biệt cốt lõi giữa hai thành phần cấu thành phí quyền chọn:

Xem chi tiết: Moneyness là gì? Phân biệt ITM, ATM, OTM trong quyền chọn

Ví dụ minh họa: tính giá trị nội tại và giá trị thời gian với hàng hóa cụ thể

Ví dụ dưới đây chỉ mang tính minh họa, không phản ánh mức giá thực tế trên thị trường.

Giả sử giá bạc trên thị trường hiện tại là 25,5 USD/oz. Xét hai hợp đồng quyền chọn sau, cùng giá thực hiện 25 USD/oz và phí quyền chọn quan sát được trên thị trường:

Trường hợp 1, Quyền chọn mua bạc (Call), giá thực hiện 25 USD/oz, phí quyền chọn 0,80 USD/oz:

• Giá trị nội tại = 25,5 − 25 = 0,50 USD/oz
• Giá trị thời gian = 0,80 − 0,50 = 0,30 USD/oz

Hợp đồng này đang ở trạng thái ITM nhẹ, với phần lớn phí quyền chọn đến từ giá trị nội tại, nhưng vẫn còn một phần giá trị thời gian đáng kể do còn thời gian đến đáo hạn.

Trường hợp 2, Quyền chọn bán bạc (Put), cùng giá thực hiện 25 USD/oz, phí quyền chọn 0,35 USD/oz:

• Giá trị nội tại = 25 − 25,5 = −0,50 → tính bằng 0 USD/oz (vì kết quả âm)
• Giá trị thời gian = 0,35 − 0 = 0,35 USD/oz

Hợp đồng quyền chọn bán này đang ở trạng thái OTM (giá trị nội tại bằng 0), nhưng phí quyền chọn vẫn không bằng 0, toàn bộ 0,35 USD/oz phí quyền chọn ở đây chính là giá trị thời gian, phản ánh kỳ vọng thị trường về khả năng giá bạc có thể giảm xuống dưới 25 USD/oz trước ngày đáo hạn.

Hai trường hợp trên minh họa rõ: dù một hợp đồng đang ITM và một hợp đồng đang OTM, cả hai vẫn có phí quyền chọn dương, vì giá trị thời gian luôn tồn tại song song, độc lập một phần với giá trị nội tại.

Time decay, vì sao giá trị thời gian giảm dần theo thời gian?

Time decay (đôi khi được gọi bằng chỉ số Hy Lạp “theta” trong các mô hình định giá quyền chọn) là hiện tượng giá trị thời gian của một hợp đồng quyền chọn giảm dần khi ngày đáo hạn càng đến gần, ngay cả khi giá hàng hóa cơ sở không thay đổi.

Điều đáng lưu ý là quá trình hao mòn này không diễn ra đều đặn theo thời gian, giá trị thời gian thường giảm chậm hơn khi còn nhiều thời gian đến đáo hạn, nhưng tốc độ giảm sẽ nhanh hơn đáng kể khi hợp đồng bước vào giai đoạn gần đáo hạn. Đây là điều nhà đầu tư nắm giữ quyền chọn trong thời gian dài cần đặc biệt lưu ý: dù dự đoán đúng xu hướng giá, nhưng nếu giá di chuyển chậm và phần lớn thời gian nắm giữ trôi qua trước khi giá đạt mức kỳ vọng, phần giá trị thời gian hao mòn có thể ăn mòn đáng kể lợi nhuận tiềm năng, thậm chí khiến vị thế lỗ dù hướng dự đoán chính xác.

Rủi ro & lưu ý quan trọng khi đánh giá giá trị quyền chọn

• Giá trị thời gian có thể mất dần về 0 dù giá hàng hóa cơ sở chưa đi ngược lại hướng dự đoán của nhà đầu tư, đây là rủi ro thường bị bỏ qua khi chỉ tập trung vào biến động giá mà quên đi yếu tố thời gian.
• Không nên chỉ nhìn vào giá trị nội tại mà bỏ qua ảnh hưởng của time decay khi nắm giữ hợp đồng trong thời gian dài, một hợp đồng có giá trị nội tại dương vẫn có thể giảm tổng phí quyền chọn nếu giá trị thời gian hao mòn nhanh hơn tốc độ tăng của giá trị nội tại.
• Giá hàng hóa cơ sở luôn chịu ảnh hưởng bởi cung – cầu, thời tiết, chính sách, địa chính trị, biến động khó dự đoán tuyệt đối trong mọi trường hợp, ảnh hưởng trực tiếp đến cả hai thành phần của phí quyền chọn.
• Việc phân tách giá trị nội tại và giá trị thời gian chỉ là công cụ hỗ trợ đánh giá, không đảm bảo dự đoán chính xác diễn biến giá trong tương lai.

Đầu tư hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro. Nhà đầu tư cần đọc kỹ và hiểu rõ các rủi ro trước khi quyết định tham gia thị trường. Thông tin trên không phải lời khuyên đầu tư cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

Giá trị nội tại có thể âm không?

Không. Giá trị nội tại luôn lớn hơn hoặc bằng 0. Nếu áp dụng công thức mà cho kết quả âm, giá trị nội tại được tính bằng 0, tương ứng với trạng thái OTM của hợp đồng.

Quyền chọn ATM có giá trị nội tại bao nhiêu?

Gần như bằng 0, vì giá thị trường xấp xỉ bằng giá thực hiện. Tại trạng thái ATM, gần như toàn bộ phí quyền chọn đến từ giá trị thời gian.

Giá trị thời gian có thể bằng 0 không?

Có. Khi hợp đồng đến đúng ngày đáo hạn, giá trị thời gian tiến về 0, lúc này phí quyền chọn chỉ còn bằng đúng giá trị nội tại tại thời điểm đó.

Kết luận

Phí quyền chọn luôn tuân theo công thức tổng quát Phí quyền chọn = Giá trị nội tại + Giá trị thời gian. Trong đó, giá trị nội tại phản ánh lợi ích thực tế nếu thực hiện quyền ngay lúc này (luôn ≥ 0), còn giá trị thời gian phản ánh kỳ vọng của thị trường về khả năng biến động giá có lợi trước ngày đáo hạn, và có xu hướng hao mòn dần theo thời gian (time decay). Hiểu rõ hai thành phần này giúp nhà đầu tư đánh giá đúng bản chất mức phí quyền chọn, thay vì chỉ nhìn vào một con số tổng

Vì sao nên giao dịch quyền chọn hàng hóa tại SACT

SACT là thành viên kinh doanh chính thức số 045 của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), hoạt động dưới sự cấp phép của Bộ Công Thương, và được MXV vinh danh “Thành viên đạt xếp hạng Tốt” trong giai đoạn 2022–2024.

SACT hợp tác cùng các đối tác tài chính trong nước và quốc tế như Vietcombank, BIDV, Straits Financial, RJO’Brien, PhillipCapital, Marex, đảm bảo dòng tiền ký quỹ của nhà đầu tư được quản lý minh bạch qua hệ thống ngân hàng.

Trong quá trình tư vấn cho nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp xuất nhập khẩu, SACT nhận thấy nhu cầu tìm hiểu quyền chọn hàng hóa thường gắn với từng nhóm ngành hàng cụ thể do đó đội ngũ tư vấn của SACT hỗ trợ theo hướng cá nhân hóa dựa trên nhóm sản phẩm nhà đầu tư quan tâm, thay vì áp dụng chung một khuyến nghị cho mọi mặt hàng.

Xem chi tiết: Cách đọc Option Chain (bảng giá quyền chọn) hàng hóa

Thông tin liên hệ:
Hotline: 086 5450 045
Email: support@hanghoaphaisinh.com
Website: https://hanghoaphaisinh.com
Trụ sở 1: Tầng 1, CT36A, Định Công, Hà Nội
Trụ sở 2: 130-132 Hồng Hà, Phường Đức Nhuận, TP.Hồ Chí Minh

Thông tin tác giả

btvnhuy