Đưa kiến thức thị trường hàng hóa phái sinh từ thực tiễn giao dịch vào chương trình đào tạo sau đại học
Trong tháng 6/2026, ông Trần Sơn Tùng – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Giao dịch Hàng hóa Đông Nam Á (SACT) – đã tham gia báo cáo chuyên sâu, hỗ trợ học phần Hợp đồng tương lai và quyền chọn dành cho học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng tại Trường Đại học Ngoại thương.
Chương trình được tổ chức tại cơ sở 91 Chùa Láng, Hà Nội, với mục tiêu tăng cường tính ứng dụng cho hoạt động đào tạo sau đại học, giúp học viên tiếp cận các công cụ tài chính phái sinh không chỉ dưới góc độ lý thuyết mà còn thông qua những tình huống thực tế trên thị trường.
Quyền chọn không chỉ là dự đoán giá tăng hay giảm
Hợp đồng quyền chọn là một trong những công cụ tài chính phái sinh có cấu trúc linh hoạt nhưng phức tạp. Người mua quyền chọn có quyền, nhưng không có nghĩa vụ, mua hoặc bán tài sản cơ sở theo các điều kiện đã xác định trước. Ngược lại, người bán quyền chọn nhận Premium nhưng phải chấp nhận nghĩa vụ nếu người mua thực hiện quyền.
Trong thực tế, giao dịch quyền chọn không chỉ xoay quanh việc lựa chọn hợp đồng quyền mua khi kỳ vọng giá tăng hay hợp đồng quyền chọn bán khi kỳ vọng giá giảm. Nhà đầu tư còn phải đánh giá đồng thời nhiều yếu tố như:
- Giá thực hiện – Strike Price;
- Phí quyền chọn – Premium;
- Thời gian còn lại đến đáo hạn;
- Độ biến động hàm ý – Implied Volatility;
- Thanh khoản của hợp đồng;
- Quy mô hợp đồng và giá trị quy đổi;
- Các chỉ số Delta, Gamma, Vega, Theta và Rho;
- Điểm hòa vốn, lợi nhuận tối đa và rủi ro tối đa.
Theo ông Trần Sơn Tùng, điểm khác biệt lớn giữa quyền chọn và các công cụ giao dịch thông thường nằm ở khả năng thiết kế trước cấu trúc lãi – lỗ cho từng kịch bản thị trường.
“Quyền chọn không chỉ là công cụ để dự đoán giá lên hay xuống. Điều quan trọng hơn là hiểu được rủi ro, thời gian, biến động và cách thiết kế vị thế phù hợp với từng mục tiêu giao dịch.”
Tiếp cận quyền chọn từ bảng giá và tình huống giao dịch thực tế
Trong các buổi chia sẻ, học viên được tiếp cận và thực hành trực tiếp với bảng giá quyền chọn trên hệ thống giao dịch CQG, qua đó nhận diện các thông tin quan trọng như giá Bid – Ask, giá lý thuyết, độ biến động hàm ý, khối lượng giao dịch, số lượng hợp đồng mở và các chỉ số Greeks.
Thay vì chỉ ghi nhớ công thức, học viên được hướng dẫn cách hiểu ý nghĩa thực tế của từng biến số.
Delta cho biết Premium của quyền chọn thay đổi như thế nào khi giá hợp đồng tương lai cơ sở thay đổi. Gamma phản ánh tốc độ thay đổi của Delta. Vega đo mức độ nhạy của Premium với Implied Volatility. Theta thể hiện mức hao mòn giá trị quyền chọn theo thời gian, trong khi Rho phản ánh độ nhạy của Premium với lãi suất phi rủi ro.
Việc quan sát trực tiếp các chỉ số này trên bảng giá giúp học viên hiểu rằng giá quyền chọn không chỉ chịu tác động bởi hướng đi của thị trường. Một nhà đầu tư có thể dự đoán đúng xu hướng nhưng vẫn thua lỗ nếu giá biến động không đủ mạnh, thời gian đáo hạn quá gần hoặc Implied Volatility giảm nhanh.
Thực hành các chiến lược quyền chọn cơ bản
Một nội dung trọng tâm của chương trình là phân tích và thực hành các chiến lược quyền chọn theo từng kịch bản thị trường.
Các chiến lược được giới thiệu gồm:
- Bán quyền chọn mua có bảo đảm – Covered Call;
- Mua quyền chọn bán bảo vệ – Protective Put;
- Chênh lệch giá tăng bằng Call – Bull Call Spread;
- Chênh lệch giá giảm bằng Put – Bear Put Spread;
- Chiến lược biến động hai chiều cùng giá thực hiện – Straddle;
- Chiến lược biến động hai chiều khác giá thực hiện – Strangle;
- Chiến lược Condor sắt – Iron Condor;
- Chiến lược Butterfly Spread.
Mỗi chiến lược được phân tích dựa trên cấu trúc vị thế, kỳ vọng thị trường, dòng tiền Premium, điểm hòa vốn, vùng lợi nhuận và mức rủi ro tối đa.
Chẳng hạn, Straddle và Strangle phù hợp khi nhà đầu tư kỳ vọng thị trường biến động mạnh nhưng chưa xác định được hướng. Trong khi đó, Iron Condor và Butterfly Spread phù hợp hơn với kỳ vọng giá đi ngang hoặc kết thúc trong một vùng mục tiêu nhất định.
Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư đang nắm giữ tài sản hoặc vị thế mua, Protective Put có thể được sử dụng như một hình thức bảo hiểm trước rủi ro giảm giá. Covered Call giúp tạo thêm thu nhập từ Premium nhưng đồng thời giới hạn lợi nhuận nếu giá tăng quá mạnh.
SACT đồng hành cùng hoạt động đào tạo kiến thức thị trường
Việc chuyên gia từ SACT tham gia hỗ trợ học phần tại Trường Đại học Ngoại thương thể hiện định hướng tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, thị trường và cơ sở đào tạo.
Trong lĩnh vực tài chính phái sinh, khoảng cách giữa kiến thức lý thuyết và thực tế giao dịch thường khá lớn. Bên cạnh việc hiểu công thức định giá, người học còn phải biết cách đọc bảng giá, đánh giá thanh khoản, quản trị vị thế, kiểm soát ký quỹ và phản ứng trước các biến động bất thường của thị trường.
Với kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực giao dịch hàng hóa phái sinh, SACT định hướng phát triển đồng thời các hoạt động:
- Đào tạo kiến thức thị trường cho nhà đầu tư, doanh nghiệp
- Phổ biến phương pháp quản trị rủi ro;
- Kết nối kiến thức học thuật với tình huống thực tiễn;
- Xây dựng đội ngũ tư vấn có kiến thức bài bản về thị trường quyền chọn
Theo ông Trần Sơn Tùng, hoạt động đào tạo giao dịch hợp đồng quyền chọn không nhằm đưa ra lời hứa lợi nhuận hay khuyến khích giao dịch theo cảm tính. Mục tiêu quan trọng hơn là giúp người học hiểu đúng bản chất sản phẩm, nhận diện đầy đủ rủi ro và biết cách thiết kế phương án giao dịch phù hợp với bản thân hoặc doanh nghiệp.
Chuyên gia về thị trường quyền chọn từ trải nghiệm thực tiễn
Bên cạnh vai trò Tổng Giám đốc SACT, ông Trần Sơn Tùng còn tham gia các hoạt động đào tạo, chia sẻ kiến thức và nghiên cứu liên quan đến thị trường tài chính phái sinh tại các Trường như Đại Học Tôn Đức Thắng, Đại Học Mở TP Hồ Chí Minh, Đại Học Ngoại Thương
Ông tập trung vào các nội dung như:
- Hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn;
- Giao dịch chênh lệch giá;
- Tâm lý nhà đầu tư;
Việc tham gia báo cáo chuyên sâu trong chương trình cao học tại Trường Đại học Ngoại thương là một phần trong định hướng xây kết nối kiến thức thực tế, tư duy quản trị rủi ro và trách nhiệm trong hoạt động đào tạo.
“Một thị trường phát triển bền vững cần những nhà đầu tư hiểu sản phẩm, hiểu rủi ro và có khả năng đưa ra quyết định dựa trên kiến thức. Đào tạo là một trong những nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng lợi nhuận và năng lực quản trị rủi ro.”
Góp phần đưa kiến thức về giao dịch hợp đồng quyền chọn đến gần hơn với người học
Thông qua chương trình, các khái niệm vốn được xem là phức tạp như Implied Volatility, Greeks, định giá quyền chọn hay chiến lược nhiều chân đã được tiếp cận theo hướng trực quan và thực tế hơn.
Hoạt động chia sẻ cũng mở ra thêm cơ hội kết nối giữa chương trình đào tạo tài chính với những vấn đề đang diễn ra trên thị trường hàng hóa phái sinh.
Trong bối cảnh các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng, việc trang bị kiến thức về hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn và quản trị rủi ro không chỉ cần thiết đối với nhà đầu tư, mà còn có ý nghĩa với học viên tài chính, chuyên viên phân tích, doanh nghiệp sản xuất và các tổ chức có nhu cầu phòng hộ giá hàng hóa.
Sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia thực tiễn vào môi trường đào tạo được kỳ vọng sẽ giúp người học hình thành tư duy toàn diện hơn.
Thông tin tác giả
Tôi là người đồng sáng lập công ty CP Giao Dịch Hàng Hóa Đông Nam Á