Tổng quan khác biệt giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn
Khác biệt cốt lõi giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn nằm ở nghĩa vụ thực hiện: hợp đồng tương lai buộc cả hai bên phải thực hiện giao dịch khi đáo hạn (trừ khi đóng vị thế trước), trong khi hợp đồng quyền chọn chỉ trao cho bên mua quyền, chứ không phải nghĩa vụ, thực hiện giao dịch ở mức giá đã thỏa thuận.
Sự khác biệt này kéo theo nhiều điểm khác nhau khác về chi phí ban đầu, mức ký quỹ và cấu trúc rủi ro, được phân tích chi tiết ở các phần dưới đây.
Xem tổng quan: Quyền chọn hàng hóa là gì? Tổng quan cho nhà đầu tư mới
Hợp đồng tương lai là gì?
Hợp đồng tương lai (futures contract) là thỏa thuận giữa hai bên về việc mua/bán một khối lượng hàng hóa xác định, tại một mức giá đã thỏa thuận trước, vào một thời điểm đáo hạn cụ thể trong tương lai. Khi đáo hạn, cả bên mua lẫn bên bán đều có nghĩa vụ thực hiện giao dịch theo đúng điều khoản hợp đồng, trừ khi đã đóng vị thế trước đó.
Để tham gia hợp đồng tương lai, nhà đầu tư cần nộp ký quỹ ban đầu (initial margin) và duy trì mức ký quỹ tối thiểu trong suốt thời gian nắm giữ vị thế, nếu tài khoản ký quỹ giảm dưới ngưỡng yêu cầu do biến động giá bất lợi, nhà đầu tư sẽ phải nộp thêm ký quỹ bổ sung (margin call).
Hợp đồng quyền chọn là gì?
Hợp đồng quyền chọn (options contract) trao cho bên mua quyền, không phải nghĩa vụ, mua hoặc bán một loại hàng hóa ở mức giá thực hiện đã thỏa thuận, trong hoặc đến một thời điểm đáo hạn nhất định. Để có được quyền này, bên mua trả cho bên bán một khoản phí quyền chọn (premium) ngay khi ký hợp đồng.
Bên bán quyền chọn nhận khoản phí này, nhưng đổi lại chịu nghĩa vụ thực hiện giao dịch nếu bên mua quyết định thực hiện quyền. Đây là điểm khác biệt quan trọng: bên mua có quyền lựa chọn thực hiện hay không, còn bên bán không có quyền từ chối nếu quyền được thực hiện.
So sánh chi tiết hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn
Bảng dưới đây tổng hợp các tiêu chí khác biệt chính khi so sánh hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn:
| Tiêu chí | Hợp đồng tương lai | Hợp đồng quyền chọn |
| Quyền / nghĩa vụ | Cả hai bên đều có nghĩa vụ thực hiện khi đáo hạn | Bên mua có quyền, không có nghĩa vụ; bên bán có nghĩa vụ nếu quyền được thực hiện |
| Ký quỹ | Cả hai bên đều cần ký quỹ ban đầu và duy trì ký quỹ trong suốt thời gian nắm giữ | Bên mua không cần ký quỹ (chỉ trả phí quyền chọn); bên bán cần ký quỹ tương tự hợp đồng tương lai |
| Chi phí ban đầu | Không có phí premium; phát sinh chi phí ký quỹ | Bên mua trả phí quyền chọn (premium); bên bán nhận phí này |
| Rủi ro tối đa (bên mua/nắm giữ vị thế) | Về lý thuyết không giới hạn, phụ thuộc biên độ biến động giá | Bên mua: giới hạn ở phí quyền chọn đã trả. Bên bán: rủi ro lớn, tương tự hợp đồng tương lai |
| Mục đích sử dụng | Phòng hộ giá hoặc đầu cơ, đòn bẩy cao | Phòng hộ giá linh hoạt (bên mua) hoặc tạo thu nhập từ phí quyền chọn (bên bán, rủi ro cao hơn) |
| Đối tượng phù hợp | Nhà đầu tư/doanh nghiệp có khả năng quản trị ký quỹ và biến động giá chặt chẽ | Bên mua: phù hợp nhà đầu tư muốn giới hạn rủi ro ở mức phí đã trả. Bên bán: cần kinh nghiệm quản trị vị thế |
Lưu ý: bảng trên trình bày ở mức định tính; mức ký quỹ và phí quyền chọn cụ thể phụ thuộc vào từng sản phẩm và điều kiện thị trường tại thời điểm giao dịch.
Nên dùng công cụ nào để phòng hộ giá, công cụ nào để đầu cơ?
Đối với mục đích phòng hộ giá: cả hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn đều có thể sử dụng để phòng hộ rủi ro biến động giá nguyên liệu. Tuy nhiên, hợp đồng quyền chọn thường được xem là linh hoạt hơn trong một số tình huống, vì bên mua chỉ mất phí quyền chọn nếu không cần thực hiện quyền, phù hợp khi doanh nghiệp chưa hoàn toàn chắc chắn về khối lượng hoặc thời điểm cần phòng hộ.
Đối với mục đích đầu cơ: hợp đồng tương lai thường mang đặc điểm đòn bẩy cao hơn xét trên tỷ lệ ký quỹ so với giá trị hợp đồng, phù hợp với nhà đầu tư có kinh nghiệm quản trị vị thế chặt chẽ. Hợp đồng quyền chọn cho phép bên mua giới hạn rủi ro tối đa ở mức phí đã trả, nhưng đổi lại cần trả phí ngay từ đầu và giá trị quyền chọn suy giảm theo thời gian nếu giá không di chuyển đúng kỳ vọng.
Không có công cụ nào phù hợp tuyệt đối cho mọi nhà đầu tư, lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu cụ thể, khẩu vị rủi ro và khả năng quản trị vị thế của từng người.
Rủi ro & lưu ý quan trọng
Cả hai công cụ đều tiềm ẩn rủi ro riêng, và không có công cụ nào an toàn tuyệt đối:
- Hợp đồng tương lai: vì cả hai bên đều có nghĩa vụ thực hiện, mức lỗ có thể phát sinh theo toàn bộ biên độ biến động giá bất lợi, về lý thuyết không có giới hạn trần nếu không quản trị vị thế chặt chẽ.
- Hợp đồng quyền chọn, bên mua: rủi ro giới hạn ở phí quyền chọn đã trả, nhưng đây vẫn là khoản có thể mất toàn bộ nếu quyền chọn không được thực hiện.
- Hợp đồng quyền chọn, bên bán: rủi ro lớn, có đặc điểm tương tự hợp đồng tương lai, về lý thuyết không giới hạn đối với bên bán quyền chọn mua.
Xem chi tiết: Giao dịch quyền chọn hàng hóa: rủi ro người mua và người bán
Đầu tư hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro. Nhà đầu tư cần đọc kỹ và hiểu rõ các rủi ro trước khi quyết định tham gia thị trường. Thông tin trên không phải lời khuyên đầu tư cá nhân.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng quyền chọn có bắt buộc phải thực hiện không?
Không bắt buộc đối với bên mua, đây chính là khác biệt cốt lõi so với hợp đồng tương lai, nơi cả hai bên đều có nghĩa vụ thực hiện khi đáo hạn.
Công cụ nào cần ký quỹ nhiều hơn, tương lai hay quyền chọn?
Hợp đồng tương lai yêu cầu ký quỹ ban đầu và duy trì cho cả hai bên trong suốt thời gian nắm giữ vị thế. Với hợp đồng quyền chọn, bên mua chỉ cần trả phí quyền chọn (premium) mà không cần ký quỹ, trong khi bên bán vẫn cần ký quỹ tương tự hợp đồng tương lai.
Nhà đầu tư mới nên bắt đầu với công cụ nào?
Không có câu trả lời chung cho mọi trường hợp, lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro, mục tiêu giao dịch và khả năng quản trị vốn của từng nhà đầu tư. Nhà đầu tư mới nên tìm hiểu kỹ cơ chế của cả hai công cụ, hoặc trao đổi với chuyên viên tư vấn được cấp phép trước khi quyết định.
Kết luận
Khác biệt cốt lõi giữa hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn nằm ở nghĩa vụ thực hiện: tương lai bắt buộc, quyền chọn chỉ trao quyền cho bên mua. Từ khác biệt này kéo theo sự khác nhau về ký quỹ, chi phí ban đầu và cấu trúc rủi ro giữa hai công cụ. Không có công cụ nào an toàn tuyệt đối hay phù hợp với mọi nhà đầu tư, lựa chọn nên dựa trên mục tiêu và khẩu vị rủi ro cụ thể.
Vì sao nên giao dịch quyền chọn hàng hóa tại SACT
SACT là thành viên kinh doanh chính thức số 045 của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), hoạt động dưới sự cấp phép của Bộ Công Thương, và được MXV vinh danh “Thành viên đạt xếp hạng Tốt” trong giai đoạn 2022–2024.
SACT hợp tác cùng các đối tác tài chính trong nước và quốc tế như Vietcombank, BIDV, Straits Financial, RJO’Brien, PhillipCapital, Marex, đảm bảo dòng tiền ký quỹ của nhà đầu tư được quản lý minh bạch qua hệ thống ngân hàng.
Trong quá trình tư vấn cho nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp xuất nhập khẩu, SACT nhận thấy nhu cầu tìm hiểu quyền chọn hàng hóa thường gắn với từng nhóm ngành hàng cụ thể do đó đội ngũ tư vấn của SACT hỗ trợ theo hướng cá nhân hóa dựa trên nhóm sản phẩm nhà đầu tư quan tâm, thay vì áp dụng chung một khuyến nghị cho mọi mặt hàng.
Xem thêm: Hướng dẫn giao dịch quyền chọn hàng hóa tại SACT
Thông tin liên hệ:
Hotline: 086 5450 045
Email: support@hanghoaphaisinh.com
Website: https://hanghoaphaisinh.com
Trụ sở 1: Tầng 1, CT36A, Định Công, Hà Nội
Trụ sở 2: 130-132 Hồng Hà, Phường Đức Nhuận, TP.Hồ Chí Minh
Thông tin tác giả
