ITM Là Gì? Trạng Thái Có Lời Trong Quyền Chọn Hàng Hóa

Mục lục

Toggle

ITM là gì?

ITM (in the money) là trạng thái của một hợp đồng quyền chọn khi việc thực hiện quyền tại thời điểm hiện tại mang lại lợi ích, tức giá trị nội tại (intrinsic value) dương, cho người nắm giữ, so với giá hàng hóa cơ sở đang giao dịch trên thị trường.

Cần lưu ý ngay từ đầu: ITM không đồng nghĩa với “chắc chắn có lãi ròng”. Đây là điểm nhiều nhà đầu tư mới dễ hiểu nhầm. Một hợp đồng ở trạng thái ITM chỉ cho thấy việc thực hiện quyền tại thời điểm đó có lợi hơn so với không thực hiện, nhưng để tính lãi/lỗ ròng thực tế, nhà đầu tư vẫn cần trừ đi khoản phí quyền chọn (premium) đã trả ban đầu. Một hợp đồng có thể ở trạng thái ITM nhưng nhà đầu tư vẫn lỗ ròng, nếu phần giá trị nội tại thu được nhỏ hơn phí quyền chọn đã bỏ ra.

Khái niệm ITM là một trong ba trạng thái mô tả mối quan hệ giữa giá thực hiện và giá thị trường (gọi chung là “moneyness”), bên cạnh ATM (at the money) và OTM (out of the money), sẽ được so sánh chi tiết ở phần sau của bài viết.

 Xem thêm: Quyền chọn hàng hóa là gì? Tổng quan cho nhà đầu tư mới

Cách xác định trạng thái ITM với quyền chọn mua (Call)

Với quyền chọn mua (call option), hợp đồng được xem là ở trạng thái ITM khi giá hàng hóa cơ sở trên thị trường cao hơn giá thực hiện (strike price).

Nguyên tắc này xuất phát từ bản chất của quyền chọn mua: người nắm giữ có quyền mua hàng hóa ở giá thực hiện. Nếu giá thị trường hiện tại cao hơn giá thực hiện, việc thực hiện quyền, mua ở giá thấp hơn giá thị trường, mang lại lợi ích ngay lập tức. Phần chênh lệch giữa giá thị trường và giá thực hiện chính là giá trị nội tại của hợp đồng lúc này.

Ví dụ, nếu một quyền chọn mua đậu tương có giá thực hiện 1.300 USD/giạ, và giá thị trường hiện tại của đậu tương là 1.380 USD/giạ, hợp đồng này đang ở trạng thái ITM, với giá trị nội tại là 80 USD/giạ. Ngược lại, nếu giá thị trường giảm xuống dưới 1.300 USD/giạ, quyền chọn mua này sẽ không còn ở trạng thái ITM.

 Xem chi tiết: Quyền chọn mua (Call Option) là gì? Cách hoạt động và ví dụ thực tế

Cách xác định trạng thái ITM với quyền chọn bán (Put)

Với quyền chọn bán (put option), nguyên tắc xác định ITM ngược chiều hoàn toàn so với quyền chọn mua, đây là điểm nhà đầu tư mới cần đặc biệt lưu ý để tránh nhầm lẫn.

Quyền chọn bán được xem là ở trạng thái ITM khi giá hàng hóa cơ sở trên thị trường thấp hơn giá thực hiện. Lý do là quyền chọn bán trao quyền bán hàng hóa ở giá thực hiện, nếu giá thị trường đã thấp hơn giá thực hiện, việc thực hiện quyền (bán ở giá thực hiện cao hơn giá thị trường) mang lại lợi ích ngay lập tức.

Ví dụ, một quyền chọn bán cà phê Robusta có giá thực hiện 3.000 USD/tấn. Nếu giá thị trường hiện tại của cà phê Robusta là 2.850 USD/tấn, hợp đồng này đang ở trạng thái ITM, với giá trị nội tại 150 USD/tấn. Ngược lại, nếu giá thị trường tăng lên trên 3.000 USD/tấn, quyền chọn bán này sẽ không còn ở trạng thái ITM.

Ghi nhớ đơn giản: quyền chọn mua ITM khi giá thị trường cao hơn giá thực hiện; quyền chọn bán ITM khi giá thị trường thấp hơn giá thực hiện, hai chiều ngược nhau cho cùng một khái niệm.

 Xem chi tiết: Quyền chọn bán là gì? Ví dụ, payoff và rủi ro cần biết

So sánh ITM, ATM và OTM, ba trạng thái của quyền chọn

Bên cạnh ITM, quyền chọn còn có thể ở hai trạng thái khác: ATM (at the money), khi giá thực hiện xấp xỉ bằng giá thị trường, và OTM (out of the money), khi việc thực hiện quyền tại thời điểm hiện tại không mang lại lợi ích.

Bảng trên cho thấy rõ: với cùng một mức giá thị trường và giá thực hiện, quyền chọn mua và quyền chọn bán thường ở hai trạng thái moneyness khác nhau (một bên có thể đang ITM trong khi bên kia đang OTM), vì hai loại quyền chọn có điều kiện “có lợi” ngược chiều nhau.

Xem chi tiết: OTM là gì? Trạng thái có lời trong quyền chọn hàng hóa

Xem chi tiết: ATM là gì? Trạng thái hòa vốn trong quyền chọn hàng hóa 

Ví dụ thực tế: xác định trạng thái ITM với hàng hóa cụ thể

Ví dụ dưới đây chỉ mang tính minh họa, không phản ánh mức giá thực tế trên thị trường.

Giả sử giá đồng (copper) trên thị trường hiện tại là 9.200 USD/tấn. Xét hai hợp đồng quyền chọn sau:

Trường hợp 1, Quyền chọn mua đồng, giá thực hiện 9.000 USD/tấn:
Vì giá thị trường (9.200 USD/tấn) cao hơn giá thực hiện (9.000 USD/tấn), hợp đồng này đang ở trạng thái ITM, với giá trị nội tại 200 USD/tấn. Nếu nhà đầu tư đã trả phí quyền chọn 150 USD/tấn khi mua hợp đồng này, lãi ròng nếu thực hiện quyền ngay lúc này là 200 – 150 = 50 USD/tấn, vẫn có lãi, nhưng thấp hơn nhiều so với giá trị nội tại nhìn thoáng qua.

Trường hợp 2, Quyền chọn bán đồng, giá thực hiện 9.000 USD/tấn:
Vì giá thị trường (9.200 USD/tấn) cao hơn giá thực hiện (9.000 USD/tấn), hợp đồng quyền chọn bán này đang ở trạng thái OTM, thực hiện quyền lúc này (bán ở 9.000 USD/tấn) sẽ bất lợi hơn so với bán trực tiếp trên thị trường ở mức 9.200 USD/tấn. Nhà đầu tư nắm giữ hợp đồng này nhiều khả năng sẽ để hợp đồng hết hạn, và chỉ mất khoản phí quyền chọn đã trả.

Hai trường hợp trên cho thấy: cùng một mức giá thị trường và giá thực hiện, quyền chọn mua và quyền chọn bán có thể ở hai trạng thái hoàn toàn trái ngược, đây là điều nhà đầu tư cần kiểm tra riêng cho từng loại hợp đồng, không thể suy luận chung.

Vì sao trạng thái ITM quan trọng khi quyết định thực hiện quyền chọn?

Trạng thái ITM đóng vai trò quan trọng trong quyết định thực hiện quyền chọn, đặc biệt khi hợp đồng gần đến ngày đáo hạn:

• Khi hợp đồng ở trạng thái ITM gần ngày đáo hạn, nhà đầu tư thường có xu hướng thực hiện quyền, vì việc này mang lại giá trị nội tại dương, tốt hơn so với để hợp đồng hết hạn mà không thu được gì.
• Khi hợp đồng ở trạng thái OTM gần ngày đáo hạn, nhà đầu tư thường để hợp đồng hết hạn, vì thực hiện quyền lúc này sẽ bất lợi hơn so với giao dịch trực tiếp trên thị trường, khoản lỗ khi đó chỉ dừng lại ở mức phí quyền chọn đã trả.
• Khi hợp đồng ở trạng thái ATM, quyết định thực hiện hay không thường không tạo ra khác biệt đáng kể về giá trị nội tại, nên nhà đầu tư cần cân nhắc thêm các yếu tố khác như chi phí giao dịch phát sinh nếu thực hiện quyền.

Xa ngày đáo hạn hơn, trạng thái moneyness ít mang tính quyết định ngay lập tức hơn, vì hợp đồng vẫn còn giá trị thời gian đáng kể, một quyền chọn đang OTM hoàn toàn có thể chuyển sang ITM nếu giá hàng hóa cơ sở còn nhiều thời gian để biến động.

ITM, giá trị nội tại và giá trị thời gian, mối liên hệ cần hiểu rõ

Phí quyền chọn (premium) của một hợp đồng được cấu thành từ hai phần: giá trị nội tại (intrinsic value) và giá trị thời gian (time value).

Giá trị nội tại chính là phần lợi ích có được nếu thực hiện quyền ngay lúc này, đây là phần trực tiếp phản ánh trạng thái ITM của hợp đồng. Một hợp đồng OTM luôn có giá trị nội tại bằng 0.

Giá trị thời gian phản ánh khả năng biến động giá còn lại của hàng hóa cơ sở cho đến ngày đáo hạn, phần này tồn tại ở cả hợp đồng ITM, ATM lẫn OTM, miễn là còn thời gian đến đáo hạn.

Điều này giải thích vì sao phí quyền chọn không chỉ phụ thuộc vào việc hợp đồng có đang ITM hay không. Một hợp đồng đang OTM (giá trị nội tại bằng 0) vẫn có thể có phí quyền chọn đáng kể, nếu còn nhiều thời gian đến đáo hạn và biến động giá của hàng hóa cơ sở cao, vì giá trị thời gian trong trường hợp đó vẫn lớn.

 Xem chi tiết: Phí quyền chọn (Premium) là gì? Cách tính trong giao dịch quyền chọn hàng hóa

Rủi ro & lưu ý quan trọng khi đánh giá trạng thái ITM

• ITM không đồng nghĩa với “chắc chắn có lãi ròng”, nhà đầu tư luôn cần trừ đi phí quyền chọn đã trả để có được con số lãi/lỗ thực tế.
• Trạng thái ITM/OTM có thể thay đổi nhanh khi giá hàng hóa cơ sở biến động mạnh, đặc biệt vào sát ngày đáo hạn, một hợp đồng đang ITM có thể chuyển sang OTM chỉ trong thời gian ngắn nếu giá biến động bất lợi.
• Giá hàng hóa cơ sở luôn chịu ảnh hưởng bởi cung – cầu, thời tiết, chính sách, địa chính trị, biến động khó dự đoán tuyệt đối trong mọi trường hợp.
• Việc đánh giá trạng thái ITM chỉ là một trong nhiều yếu tố cần xem xét trước khi quyết định thực hiện quyền hay tiếp tục nắm giữ hợp đồng; nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ và được tư vấn trước khi đưa ra quyết định.

Đầu tư hàng hóa phái sinh tiềm ẩn rủi ro. Nhà đầu tư cần đọc kỹ và hiểu rõ các rủi ro trước khi quyết định tham gia thị trường. Thông tin trên không phải lời khuyên đầu tư cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

ITM có phải lúc nào cũng có lãi không?

Không. ITM chỉ cho thấy việc thực hiện quyền lúc này có lợi hơn so với không thực hiện. Để biết lãi/lỗ ròng thực tế, nhà đầu tư vẫn cần trừ đi phí quyền chọn đã trả, một hợp đồng ITM vẫn có thể lỗ ròng nếu giá trị nội tại nhỏ hơn phí đã bỏ ra.

Quyền chọn OTM có nên thực hiện không?

Thường không, vì thực hiện quyền lúc OTM sẽ bất lợi hơn so với giao dịch trực tiếp trên thị trường. Trong hầu hết trường hợp, nhà đầu tư sẽ để hợp đồng hết hạn và chỉ mất khoản phí quyền chọn đã trả.

Trạng thái ITM có thể thay đổi trước ngày đáo hạn không?

Có. Tùy theo biến động giá hàng hóa cơ sở, một quyền chọn hoàn toàn có thể chuyển từ ITM sang OTM hoặc ngược lại, đặc biệt nếu còn nhiều thời gian đến đáo hạn.

Làm sao biết một quyền chọn đang ở trạng thái ITM?

So sánh giá thị trường hiện tại của hàng hóa cơ sở với giá thực hiện của hợp đồng: với quyền chọn mua, ITM khi giá thị trường cao hơn giá thực hiện; với quyền chọn bán, ITM khi giá thị trường thấp hơn giá thực hiện.

Kết luận

ITM (in the money) là trạng thái cho thấy việc thực hiện quyền chọn tại thời điểm hiện tại mang lại giá trị nội tại dương, nhưng không đồng nghĩa với lãi ròng, nhà đầu tư luôn cần trừ đi phí quyền chọn đã trả. Hiểu rõ cách xác định ITM cho cả quyền chọn mua và quyền chọn bán, cũng như phân biệt với ATM và OTM, là nền tảng quan trọng để đánh giá đúng giá trị và rủi ro của một hợp đồng quyền chọn trước khi đưa ra quyết định.

Vì sao nên giao dịch quyền chọn hàng hóa tại SACT

SACT là thành viên kinh doanh chính thức số 045 của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), hoạt động dưới sự cấp phép của Bộ Công Thương, và được MXV vinh danh “Thành viên đạt xếp hạng Tốt” trong giai đoạn 2022–2024.

SACT hợp tác cùng các đối tác tài chính trong nước và quốc tế như Vietcombank, BIDV, Straits Financial, RJO’Brien, PhillipCapital, Marex, đảm bảo dòng tiền ký quỹ của nhà đầu tư được quản lý minh bạch qua hệ thống ngân hàng.

Trong quá trình tư vấn cho nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp xuất nhập khẩu, SACT nhận thấy nhu cầu tìm hiểu quyền chọn hàng hóa thường gắn với từng nhóm ngành hàng cụ thể do đó đội ngũ tư vấn của SACT hỗ trợ theo hướng cá nhân hóa dựa trên nhóm sản phẩm nhà đầu tư quan tâm, thay vì áp dụng chung một khuyến nghị cho mọi mặt hàng.

 Xem thêm: Quyền chọn hàng hóa là gì? Tổng quan cho nhà đầu tư mới
Tìm hiểu thêm về dịch vụ tư vấn và mở tài khoản tại SACT

Thông tin liên hệ:
Hotline: 086 5450 045
Email: support@hanghoaphaisinh.com
Website: https://hanghoaphaisinh.com
Trụ sở 1: Tầng 1, CT36A, Định Công, Hà Nội
Trụ sở 2: Tầng 2, 75 Hoàng Văn Thụ, Phường Cầu Kiệu, TP.Hồ Chí Minh

Thông tin tác giả

btvnhuy